صنعت
چاپ و بستهبندي كشور در ماه گذشته يكي از رويدادهاي مهم سالانه خود را پشت سر
گذاشت. جشنواره صنعت چاپ با آن كه هنوز در ذهن بستهبرخي از مسئولان كشور به
چشم نميآيد اما خوشبختانه همواره مورد لطف اهالي چاپ است. آنان كه آب و رنگ
فرهنگ و زندگي را پيش ديده ما ميآورند.
بـخش مسابقات جشنواره، اصليترين و در واقع هستهاين رويداد است. امسال نهمين
جشنواره صنعت چاپ برگزار شد و بخش مسابقه آن با استقبال بيسابقه دستاندركاران
چاپ روبرو شد.
من
به عنوان يكي از اعضاي هيئت پنج نفره برگزاري جشنواره و مسئول كميتهداوري،
گفتنيهاي بسياري درباره جشنواره دارم كه بيان همه آنها نه در ظرف اين صفحه
ميگنجد و نه بعضي از آنها در اين زمان قابل گفتن است. در اين جا سعي دارم به
چند نكتهظريف اشاره كنم.
ارزش مسابقه
اگـر در زنـدگـي مـسـابـقـه وجود نداشتهباشد هيجان و كشش زندگي كم ميشود.
رقابت در بازار، خود نوعي مسابقه است. آغاز يك پروژه و به پايان رساندن آن در
واقع مسابقهاي است كه ما با خودمان ميگذاريم. افرادي كه با خود مسابقه
مـيگـذارند بهترين و مفيدترين اعضاي يك جامعه هستند زيرا ايشان همواره چيزي را
از خود ميخواهند كه بيرون از توان فعلي ايشان است و براي رسيدن به آن تلاش
ميكنند. اين افراد، خود و جامعه را به پيش ميبرند. اما مسابقه با ديگران چيز
ديگري است بخصوص اگر با آداب و مراسمي همراه باشد.
حتي
يك مسابقه طنابكشي هم باعث شور و نشاط ميشود.
مسابقه باعث ميشود اشكالات خود را پيدا كنيم. خود را در مقياس بزرگتر محك
بزنيم. نقش و جايگاه خود را در روند توسعه جامعه خود پيدا كنيم و با حضور خود
در مسابقه باعث هيجان و شور و نشاط در ميان اطرافيان شويم.
به
وضوح روشن است بين كساني كه خود را در معرض داوري قرار ميدهند و كساني كه خود
را از گود رقابت كنار ميكشند فاصله زيادي وجود دارد. مسابقهاي كـه
تـمـاشـاچـي داشتهباشد در واقع دو داور دارد. يكي داور مسابقه، يكي هم
تماشاگران. در حقيقت كسي كه خود را از مسابقه كنار ميكشد هيچ كس را براي قضاوت
كار خود قبول ندارد. ضمن آن كه ممكن است چيزي براي عرضه در مسابقه نداشتهباشد.
صنعت چاپ به دليل آن كه معيارهاي كيفي پيچيدهاي دارد به طور ذاتي صنعتي پيچيده
است كه داوري در آن كاري دشوار است. همين دشواري داوري باعث شده عدد مدعيان
كيفيت در صنعت چاپ بالا باشد. بسياري از فعالان چاپ، خـود را مـدعـي عـنـوان
بـرتـر مـيدانـند. با اين حال جشنواره صنعت چاپ در فرهنگسازي مسابقه و رقابت
جشنوارهاي كارنامه خوبي داشتهاست.
رشد
بخش بستهبندي از نكات مثبت و خوشحالكننده در جشنواره امسال گسترش بخش چاپ
بستهبندي بود. چاپ بستهبندي به لطف سالها نگرش ناشرگونه وزارت ارشاد بيش از
دو دههاز منظر ديد مسئولان چاپ كشور پنهان بود. البتهيكي دو رشته معروف آن
مانند روتوگراور و فلكسو گاهي در كلام مسئولان مورد اشاره قرار ميگرفتند اما
چون با آنها نميشد كتاب و نشريه چاپ كرد در حد همان چند كلمه مطرح ميشدند.
در
حال حاضر به لطف ورود بخشهاي تخصصي چاپ به جشنواره، بخشي از چاپ بستهبندي براي
مسئولان چاپ كشور و حتي خود اعضاي صنف شناسانده شده است. جشنواره امسال افرادي
را به صحنه چاپ معرفي كرد كه سالها در اين صنعت زحمت كشيده، مطالعه كرده و
توليدات موفق عرضه كردهاند اما بسياري از مدعيان توليت چاپ كشور، چه آنها كه
به واسطه قدمتشان خود را بزرگ صنف ميدانند و چه آنها كه شتابزده رسيده و
ميخواهند يكشبه سر و ته اين صنعت را در دست خود بگيرند ايشان را نميشناسند.
امسال بسياري از كارشناسان جشنواره در طول برگزاري جلسات كارشناسي يا داوري با
بعضي همتايان خود در ساير شاخههاي چاپ آشنا شدند و اين حقيقت كه به راستي
صنعت چاپ حتي در ايران چقدر گسترده و جدي دنبال ميشود براي ايشان جالب بود.
با
وجود اين كه استقبال در رشتههاي جديد جشنواره بسيار خوب بود اما گـويـي بايد
يك سال طول بكشد تا هر موضوع جديدي جا بيفتد. براي مثال بخـشهـايـي مـاننـد
بستههاي فلزي، كارتهاي پلاستيكي، اوراق بهادار، ظروف پلاستيكي كه سال گذشته
در جشنواره وجود داشتند اما كميت وكيفيت ناچيز آنها باعث شد برنده
نداشتهباشند، امسال با استقبال مواجه شده و تا حد اعلام برنده پيش رفتند. در
اين راستا بخشهاي جديد جشنواره امثال مانند كارتن، شيشه، ليبلهاي تفكيك شده،
قطعات صنعتي و چاپ متري منسوجات با استقبال كمتري در زمينه ارسال آثار مواجه
شده و برندهاي نداشتند.
به
هر حال يكسال زمان براي بهروز شدن در ايران تا حدي قابل قبول است! و
اميدميرود دوره بعد جشنواره بخشهاي بيبرنده امسال هم به شرايطي برسند كه
بتوان از ميان آنها برگزيدهاي انتخاب كرد.
معيارهاي داوري
ارزش و اعتبار يك مسابقه به داوري آن است. بخش كمرشكن و پربازده جشنواره، بخش
تعيين معيارهاي داوري بود. كاري بسيار سخت، پرمسئوليت و حساس كه هسته اصلي همه
داوريها را تشكيل ميداد. اين بخش از جشنواره هشتم در سال گذشته آغاز شد و
با آن كه در ابتداي راه خود است اما دستآوردهاي آن، آن قدر موثر و جالب است كه
بسياري از كارشناسان و داوران جشنواره علاقمند به نگهداري جدولهاي معياربندي
داوري بودند. بسياري از كارشناسان پيشنهاد تكميل و انتشار اين معيارها را
ميدادند و به طور كلي ميتوان گفت مسير طي شده، صحيح بوده و آينده بسيار خوبي
براي آن ديده ميشود. گفتني است كه موضوع تعيين معيار براي چاپ محصولات مختلف،
كاري نو است كه در صورت كامل شدن ميتواند در مجامع تخصصي چاپ در جهان قابل
ارائه باشد.
