نهضت دانش‌افزايي بسته‌بندي در ايران

دانش‌افزايي بسته‌بندي در سال 1389

متني كه در ادامه مي‌خوانيد در شماره 115(فروردين و ارديبهشت) ماهنامه صنعت بسته‌بندي منتشر شده است.

‌15‌ سـال پـيـش وقتي مي‌خواستي فعاليتي در عرصه بسته‌بندي داشته‌باشي در توجيه و توضيح كار خود از ‌اصل كلمه بسته‌بندي كمتر استفاده مي‌كرديم. واژه بسته‌بندي آن قدر وجاهت نداشت كه با بكار بردن آن نقطه قوتي در پيام يا كلام ما باشد. بسته‌بندي را مي‌شناختند اما با واژه‌هاي ديگري آن را تعريف مي‌كردند. مانند ”چاپ“، ”كارتن“، ”كيسه“، ”سلفون“. ضمن آن كه بسته‌بندي در توليد تعريف مي‌شد و جزء خط توليد به حساب مي‌آمد. تا اين كه سيزده سال پيش مجله‌اي سر برآورد و مدعي شد كه خود بسته‌بندي در اندازه‌اي هست كه جداگانه مورد توجه قرار گيرد، تشكل داشته‌باشد، رشته‌دانشگاهي داشته‌باشد، برايش سمينار برگزار شود و خلاصه قابل بحث و توجه باشد.

اطلاع‌رساني در باره بسته‌بندي آغاز شد و در طول سيزده سالي كه از آغاز اين نهضت مي‌گذرد بسته‌بندي به بسياري از چيزهايي كه نداشت رسيده است. رشته‌ دانشگاهي، سمينارهاي گوناگون، برنامه‌هاي اختصاصي راديويي و تلويزيوني، رسانه‌هاي ريز و درشت مدعي، كارشناسان و اساتيد، تشكلهاي علاقمند به توليت اين صنعت، كتاب، سايت اينترنتي، نهاد دولتي و از همه مهمتر درك عمومي.

شايد بتوان گفت بالاترين و مهمترين دستاورد نهضت اطلاع‌رساني درباره بسته‌بندي همانا رشد و توسعه درك و فرهنگ عمومي‌در خصوص بسته‌بندي بوده و هست. اين درك عمومي‌ نه تنها درك مردم كوچه و بازار كه حتي متخصصان و دولتمردان را شامل مي‌شد. آن قدر كه هر كس به فراخور جايگاه خود در باره بسته‌بندي نظر مي‌دهد‌ و صحبت كردن از اهميت بسته‌بندي نشانه به‌روز بودن گوينده است. اين باعث خوشحالي است.

امروز همان نهضت توسط همان كه پرچمش را برداشت با قوت و قدرت ادامه دارد و نه تنها در قالبهاي پيشين خود مانند انتشار مقالات و مشاوره‌ها بلكه در قالبهاي جديد چون نشستهاي تخصصي و برنامه‌هاي آموزشي مدون و هدفمند در حال پيگيري و توسعه است.

سال 1388‌ سالي بود كه خط جديدي در اطلاع‌رساني بسته‌بندي ترسيم شد و آن دانش‌افزايي متخصصان بسته‌بندي بود. پنج نشست تخصصي در محل مركز آموزش بازرگاني و طرح برخي مباحث كه همواره محل اشكال بوده‌اند موجب شد فصل جديدي در همگرايي كارشناسان بسته‌بندي آغاز شود.

مركز آموزش بازرگاني به عنوان ميزبان و مشوق اين نشستها‌ي تخصصي بر تداوم اراي اين حركت توسط ماهنامه صنعت بسته‌بندي اصرار داشته‌و ارزيابي اين مركز از نشستها‌همواره مثبت بوده است.

موفقيت كامل نهضت دانش‌افزايي متخصصان بسته‌بندي در گرو خروج متخصصان بسته‌بندي از انفعال علمي و تحقيقاتي و شركت فعال در نشستهاي تخصصي دارد. برنامه‌هاي مفيد و كاربردي بسياري براي دانش‌افزايي متخصصان بسته‌بندي تدارك ديده شد كه به حضور اهالي بسته‌بندي در نشستهاي تخصصي وابسته‌است. متخصصان و نخبگان بسياري در داخل و خارج از كشور آمادگي حضور در جمع متخصصان بسته‌بندي ايران را دارند تا تجربيات خود را انتقال دهند و تحقق اين امر وابستگي مستقيم به عزم دست‌اندركاران عرصه بسته‌بندي دارد.

طرح ديگري كه در سال جاري به مرحله اجرا خواهد رسيد طرح آموزشهاي سراسري بسته‌بندي در كشور است. از آن جا كه اين دفتر پايه‌گذار آموزشهاي بسته‌بندي بر اساس استانداردهاي جهاني و با استفاده از منابع درسي معتبر بوده است در سال جاري اين روشهاي آموزشي توسعه خواهديافت.

به زودي توافقنامه‌هايي بين وزارتخانه‌هاي مرتبط با مسئله بسته‌بندي در خصوص آموزش بسته‌بندي در تهران و مراكز استان منعقد مي‌شود كه منجر به استانداردسازي دانش بسته‌بندي در سراسر كشور خواهد شد.

‌از اواخر سال 1387‌ تاكنون مركز آموزش بازرگاني كه ارگان آموزشي موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني وزارت بازرگاني است با همكاري ماهنامه صنعت بستـه‌بنـدي بـه طـور منسجـم و پيـوسته‌ دوره‌هاي آموزشي بسته‌بندي را براي صاحبان صنايع و بازرگانان برگزار كرده است. در حال حاضر اين مركز بيش از بيست دوره تخصصـي در حوزه بسته‌بندي دارد كه بسته‌به نياز علاقمندان به صورت گــروهــي بــراي ايـشـان بـرگـزار مـي‌كنـد. در هميـن راستـا دوره‌هـاي مـديـريـت عمومي‌بسته‌بندي همچنان به صورت ترميك‌ در طول سال برگزار خواهد شد.

اميد‌مي‌رود با برنامه‌ريزي‌هاي انجام شده، طرح توسعه دانش بسته‌بندي كه از سال گذشته‌ به وسيله مركز آموزش بازرگاني و ماهنامه صنعت بسته‌بندي در تهران در حال اجراست در سال جاري درحداقل ده استان از سي استان كشور اجرا شده و مباحث فني گوناگون بسته‌بندي در محافل صنعتي و بازرگاني كشور مطرح شود.

ازجمله حركتهايي كه در راستاي نهضت دانش‌افزايي بسته‌بندي در حال شكل‌گيري است و امسال نخستين گامهاي جدي آن برداشته‌خواهد شد جلب توجه سازمانهاي توسعه‌اي در عرصه بين‌الملل است. در حال حاضر چند طرح مرتبط با بسته‌بندي مراحل مقدماتي خود را براي جلب حمايت سازمان توسعه اقتصادي ملل متحد (يونيدو) مي‌گذرانند. ماهنامه صنعت بسته‌بندي در تلاش اسـت بـا كمك كارشناسان يونيدو در ايران نظر اين سازمان را براي حمايت از طـرح‌هـاي توسعه‌اي مربوط به بسته‌بندي جلب كند. در صورت موفقيت اين تلاشها و اجرايي شدن آنها راه براي طرح‌هاي بزرگتر كه اثرگذاري بيشتري در چرخه توليد و زنجيره تامين‌دارند باز خواهد شد و سالهاي آينده شاهد شكوفايي بيشتر بخش بسته‌بندي در كشور خواهيم بود.

شـايـد بسياري از ما ايرانيان بخصوص در عرصه فعاليتهاي اطلاع‌رساني، حـضـور بـيـن‌الـملـل را تنها در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي ويا عضويت در بعضي تشكلهاي بين‌المللي تعريف كنند. نهضت دانش‌افزايي بسته‌بندي پا را فراتر از اين حد گذاشته‌و در جذب كارشناس از خارج از كشور نيز به موفقيتهايي دست پيدا كرده است. اين نهضت هم‌اكنون دو عضو فعال و متخصص بخش تحريريه در اروپا و ايالات متحده دارد كه مطالب بسياري از آنها هر ماه در ماهنامه صنعت بسته‌بندي منتشر مي‌شود.

همچنين دو عضو انگليسي و برزيلي پاره وقت نيز در اروپا و آمريكاي لاتين دارد كه به صورت موردي اطلاعات تخصصي را به اين دفتر ارسال مي‌كنند. اينها جدا از آژانسهاي خبري تخصصي بسته‌بندي و شركتهايي هستند كه آخرين اخبار بست‌بندي را به صورت اختصاصي براي ماهنامه صنعت بسته‌بندي ارسال مي‌كنند تا از پوشش خبري وسيع اين مركز اطلاع‌رساني در ايران استفاده كنند. در اين راستا ماهنامه صنعت بسته‌بندي با تكيه بر مسيرهاي استاندارد توسعه و تجارب استراتژيك خود در راهبرد بخش بسته‌بندي كشور به انتخاب و هدايت اخبار مي‌پردازد. به زودي دست‌اندركاران بسته‌بندي و علاقمندان اين صنعت در ايران شـاهـد دريافت اطلاعات روز جهان از سوي خبرگان جهاني به صورت جلسات حضوري و يا ويديوكنفرانس نيز خواهند بود.

آن توفيق و لطف الهي كه باعث شد نهضت دانش‌افزايي بسته‌بندي از سالها پيش آغاز شود و پايدار بماند هم‌اكنون نيز برقرار است و باعث پيوند دلسوختگان توسعه كشور مي‌باشد. ماهنامه صنعت بسته‌بندي در چارچوب خدماتي كه خود بـر خـود وظـيـفـه دانـسته،‌ طرح تجهيز كتابخانه‌هاي كشور به منابع اطلاعاتي بسته‌بندي را در دست اجرا دارد. در اين طرح ماهنامه صنعت بسته‌بندي اقدام به گشودن آرشيو خود كرده و نسخ آرشيوي را از ابتداي انتشار تا آخرين شماره در اختيار كتابخانه‌هاي كشور قرار مي‌دهد.

گفتني است در حال حاضر تعداد زيادي از كتابخانه‌هاي كشور به فهرست دريافت‌كنندگان ماهنامه صنعت بسته‌بندي پيوسته‌اند اما طرح مورد نظر جدا از شكل جاري و به صورت هماهنگ و به شكل هدفمند اجرا خواهد شد.

در اين طرح، يكصد كتابخانه از يكصد شهر ايران (هر شهر، يك كتابخانه) به انـتخاب سازمان كتابخانه‌هاي عمومي‌ كشور هر كدام يك دوره كامل ماهنامه صنعت بسته‌بندي از ابتدا تا آخرين شماره منتشره را به صورت صحافي شده دريافت خواهند كرد. اين كار در جهت تكميل رسالت اين مجله و در راستاي توسعه دانش بسته‌بندي و اطمينان از انجام آن صورت مي‌گيرد.

يكصد دوره كامل ماهنامه صنعت بسته‌بندي بالغ بر يك هزار و سيصد مجلد صحافي شده است. صحافي و ارسال اين حجم كتاب هزينه و كار سنگيني را مي‌طلبد. از آن جا كه وقتي پاي نيت خير و صداقت رفتار در ميان بيايد اهل آن در صـحنه حاضر مي‌شوند رييس اتحاديه صحافان استان تهران پس از اطلاع از جريان امر با شناختي كه از روحيه و مرام اعضاي صنف خود داشت قول مساعدت در خصوص صحافي اين مجلدات داد. در كمترين زمان نخستين نسيم از اين باغ وزيدن گرفت و صحاف خوشنام و چيره‌دست ”سيدين“ در تماسي با سردبير مجله براي صحافي رايگان ده‌ها سري ازاين مجلدات اعلام آمادگي كرد.

در همين راستا چند سازمان نيز در خصوص ارسال رايگان اين دوره‌هاي صحافي شده (هر دوره كامل، نزديك به چهل كيلوگرم) به كتابخانه‌هاي هدف اعلام آمادگي كردند. بدين سان با ياري خداوند و همت نيكوكاران، كتابخانه‌هاي يكصد شهر در كشور صاحب منابع اطلاعاتي بسته‌بندي خواهند شد. افزون بر دوره‌هـاي صـحـافـي شـده، هـر كـتـابـخـانـه دو جلد از كتابهاي ”مباني فن‌آوري بـسـتـه‌بـنـدي(شـنـاخـت)“، ”مباني فن‌آوري بسته‌بندي(پلاستيكها)“، ”راهنماي بسته‌بندي مواد شيميايي“ و ”بانك اطلاعات دست‌اندركاران بسته‌بندي“ را كه از انتشارات ماهنامه صنعت بسته‌بندي هستند نيز دريافت خواهد كرد.

همه اين تلاشها بخشي از آن عزمي‌است كه در سال 1376‌ با انتشار نخستين نشريه تخصصي بسته‌بندي در خاورميانه شكل گرفت و پاياني بر آن نيست. نهضت دانـش‌افزايي بسته‌بندي كه سالهاي ابتدايي خود را بيشتر درگير فرهنگ‌سازي بسته‌بندي در بين مردم و مسئولان و حتي صاحبان صنايع بود عمدتا از طريق انتشار مجله صنعت بسته‌بندي و در همين حد شناخته‌شده است. در حالي كه فعاليتهاي زيرسطحي اين نهضت كه وقت زيادي را به خود اختصاص مي‌دهد‌ معمولا از ديدگان اهالي اين صنعت پنهان است. اين فعاليتها‌ در شكل مشاوره‌هاي بيشمار به صورت جلسات حضوري و سمينارها و مطالعات فردي، در كنار تلاشهاي كارآفرينان اين صنعت تاثير مثبتي در رونق بازار بسته‌بندي داشته‌ و سال 1389‌ اين نهضت با ياري خداوند، گسترش بيشتري خواهد داشت.